İnsan, yaşadığı yeri hiç terk etmese de küresel ekonominin aktif bir katılımcısıdır. Günümüzde küreselleşmenin etkisiyle, yerel bir marketten Alman malı çikolata, mahalli bir bankadan yurtdışıdan tedarik edilmiş fon elde edebilir.
Ekonomiler, dış dünya ile ticaret yaparak küreselleşmenin aktif katılımcısı rolündedirler. ABD’de dış ticaret GSYH’nin %10’nundan büyüktür. Türkiye’nin 2015 verilerine bakacak olursak, dış ticaret hacmi GSYH’nin %40’ından büyüktür.
Kapalı ve açık ekonomi arasındaki temel fark, açık ekonomide, bir ülkenin herhangi bir yıldaki harcamasının mal ve hizmet çıktısına eşit olmasının gerekmemesidir. Bir ülke, yurtdışından borçlanarak ürettiğinden daha fazlasını harcayabilir veya aradaki farkı borç vererek ürettiğinden daha azını harcayabilir. Bunu daha iyi anlamak için ulusal gelir muhasebesine tekrar bakmak gerekir.
Kapalı bir ekonomide bütün çıktı (Y), yurtiçinde satılmakta ve harcamalar üç bileşene ayrılmaktadır. Tüketim, yatırım ve hükümet harcamaları. Açık ekonomide çıktının bir kısmı yurtiçinde satılırken bir kısmı da yurtdışında satılmak üzere ihraç edilmektedir. Açık ekonominin harcama bileşenlerine bakacak olursak;
Cd , yurtiçi mal ve hizmetlerin tüketimi
Id , yurtiçi mal ve hizmetlere yapılan yatırım
Gd, devletin yurtiçi mal ve hizmetlere yaptığı harcamalar
EX, yurtiçi mal ve hizmetlerin ihracatı
Formülü yazacak olursak;
Y= Cd + Id+ Gd + EX
İlk üç terimin toplamı yurtiçi mal ve hizmetlere yapılan yurtiçi harcamalardır. Dördüncü terim EX ise, yabancıların yurtiçi mal ve hizmetlere yaptığı harcamalardır.
Formüle bakacak olursak, tüm mal ve hizmetlere yapılan yurtiçi harcamaların, yurtiçi mal ve hizmetlere yapılan yurtiçi harcamalar ile yabancıların yabancı mal ve hizmetlere yapılan yurtiçi harcamaların toplamına eşit olduğuna dikkat edin. Böylece, toplam tüketim C, yurtiçi mal ve hizmet tüketimi Cd ile yabancı mal ve hizmetlerin tüketimi Cf’ nin toplamına; toplam yatırım I, yurtiçi mal ve hizmetlere yapılan yatırım Idile yabancı mal ve hizmetlere yapılan yatırım If ‘nin toplamına ve hükümet harcamaları G, yurtiçi mal ve hizmetlere yapılan hükümet harcamaları Gd ile yabancı mal ve hizmetlere yapılan hükümet harcamaları Gf ‘nin toplamına eşittir.
Cd=C-Cf
Id=I-If
Gd=G-Gf
Bu üç denklemi yukarıdaki özdeşlikte yerine koyarsak şunu elde ederiz.
Y=(C-Cf)+(I-If)+(G-Gf) + EX
Yeniden organize edersek;
Y=C+I+G+EX-(Cf+If+Gf)
Yabancı mal ve hizmetlere yapılan yurtiçi harcamaların toplamı (Cf+If+Gf) ithalat (IM) olarak adlandırılır.
Y=C+I+G+EX-IM
İthal mal ve hizmetlere yapılan yurtiçi harcamaların (C+I+G) içerisinde olduğundan ve ithal mal ve hizmetler ekonominin çıktısının bir parçası olduğundan denklemde eksi olarak yazılır. İhracat eksi ithalat da net ihracatı verir.
Y=C+I+G+NX
Denklem, yurtiçi çıktının, üzerine yapılan harcama ve net ihracatın toplamına eşit olduğunu ifade eder. Denklem, ulusal gelir muhasebe özdeşliğinin en yaygın biçimidir.
Ulusal gelir muhasebe özdeşliği yurtiçi çıktı, yurtiçi harcama ve net ihracatın nasıl ilişkili olduğunu göstermektedir.
NX = Y – (C+I+G)
Net ihracat = Çıktı – Yurtiçi harcama
Denklem, açık ekonomide yurtiçi harcamaların mal ve hizmetlerin çıktısına eşit olmasının gerekmediğini göstermektedir. Çıktı yurtiçi harcamaları aşıyorsa farkı ihraç ediyoruz: Net ihracat pozitiftir. Tersi durumda, yani yurtiçi çıktı yurtiçi harcamaları karşılamıyorsa ithal ediyoruz: Net ihracat negatiftir.
