Genel İktisadi Terimler

Ekonomi bültenlerinde sıkça karşılaşmanın yanında konu ile alakalı bir bölümde öğrenim görenler için bazı temel terimlerin bilinmesi gerekir. Gündem hakkında yorum yapabilmek için pratiğin yanında teorik bilgiye de ihtiyaç vardır. Şimdi sizlere hayatımızın herhangi bir anında illa ki karşımıza çıkması muhtemel genel ekonomik terimleri aktaracağım.

Enflasyon: Bir ülkedeki mal-mal bileşenlerinde görülen, fiyatlar genel seviyesindeki sürekli artışı ifade eder.

Deflasyon: Bir ülkedeki mal-mal bileşenlerinde görülen, fiyatlar genel seviyesindeki sürekli azalışı ifade eder.

Stagflasyon: Piyasadaki durgunluğu ifade eder. Alım-satım ve üretimin düşmesi-durması yanında, enflasyon oranının yükselmesinin bir arada görülmesidir.

Faiz Oranı: Paranın kullanım bedeli denebilir. Ülke enflasyon oranı, faiz oranının belirleyicisidir.

Bono: Vadesi bir yıldan kısa olan menkul kıymettir. Bono ihraç eden kurum karşılık olarak vade sonunda belirli bir bedel ödeme yapar.

Tahvil: Borç senedidir. Vadesi bir yıldan uzundur. Devlet kuruluşlarının yanında özel sektör kuruluşları da tahvil ihraç ederler. Ama ülkemizde bu oranın büyük çoğunluğu kamu kuruluşlarına aittir. Tahvilin getirisi enflasyon oranına bağlıdır.

Hisse Senedi: kanunda belirlenmiş şirket ve kuruluşların, kar payı dağıtmak için çıkardığı kıymetli evraktır. Borsa gündeminin ana temasını oluşturan bu evraklar, şirkete ortaklığınızı belirler. Hisse senedi değeri, şirketin ekonomik durumuna göre artıp azalma gösterebilir. Hisse senedi çıkarma izni SPK'dan alınır.

Zorunlu Karşılık: Finansal kuruluşların, TCMB'de bulundurmak zorunda oldukları kanunla belirlenmiş oranda tutulan rezervdir. Ülkenin finans piyasası açısından oldukça önemli bir para politikası aracıdır. Bu oranın yüksek tutulması piyasadaki mevduat arzını azaltabilir fakat finans kuruluşlarının herhangi bir ekonomik rise karşı da güvende kalmasını sağlar. Gelişmekte olan ülkelerde zorunlu karşılık oranlarının yüksek olması finans piyasasında istikrar ve güven ortamı oluşmasını sağlar.

Senyoraj: Kısaca para basımından elde edilen reel getiridir. Dünyaya dolar ihraç eden ABD, en fazla senyoraj geliri elde eden ülkedir.

Forex: Kaldıraç sistemiyle işlem yapmanıza yarayan piyasadır. Döviz kurlarındaki değişmelere göre aldığınız pozisyonca kazaç-kayıp yaşayabilirsiniz. Piyasadaki forex aracı kuruluşlar sadece döviz kurları değil, emtia (altın, petrol, pamuk vs.) ile de işlem yapmanıza olanak tanır. Paranızın 10-100-1000 katı gibi oranlarda işlem yapmanızı sağlar. Kazancı büyük gibi görünse de kaybı da bir o kadar aynıdır. Avantajı, 5/24 boyunca internet üzerinden işlem yapmasıdır.

SPK: Sermaye Piyasası Kuruluşudur.

BDDK: Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu

TCMB: Türkiye Cumhuriyeti Merkez Bankası

BİST: Borsa İstanbul (eski adıyla İMBK:İstanbul Menkul Kıymetler Borsası)

FED: ABD Merkez Bankası

ECB: Avrupa Merkez Bankası